Heurystyka i zakłady

Heurystyka — proste ogólne zasady

Typowe rodzaje heurystyki

Błąd logiczny dobrej passy

Heurystyka i zakłady

Wielu obstawiających ufa swojej intuicji przy stawianiu zakładów, nie zdając sobie sprawy, że poleganie na ogólnych zasadach — w psychologii znanych jako heurystyka — może prowadzić do złych decyzji. Przeczytaj ten artykuł, aby dowiedzieć się o najpopularniejszych rodzajach heurystyki i jak jej unikać.

Korzystamy z heurystyki z dobrego powodu: ewolucji. Nasi dawni przodkowie, którzy napotykali złożone problemy zagrażające życiu, nie mieli czasu na analizę sytuacji, więc opracowali szybsze rozwiązania. Te, które się sprawdzały, były przekazywane kolejnym pokoleniom i nadal na nich polegamy — często wtedy, gdy nie powinniśmy tego robić.

Wprowadzenie do powszechnej heurystyki

  • Zakotwiczanie

Zakotwiczanie wpływa na możliwość oszacowania najbardziej prawdopodobnej liczby elementów danego rodzaju lub najbardziej prawdopodobną wartość w sekwencji.

Przykład: Poproszono grupę o zgadnięcie, jaki odsetek afrykańskich krajów należy do ONZ. Przed udzieleniem odpowiedzi grupa widzi losowy proces generowania liczby (kotwica) i ma odpowiedzieć, czy odsetek afrykańskich krajów jest powyżej czy poniżej tej kotwicy. Następnie grupa szacuje odsetek afrykańskich krajów należących do ONZ. Podane przez badanych liczby zbliżone były do kotwicy, mimo że wiedzieli oni, że jest ona absolutnie losowa.

Nie zdając sobie z tego sprawy, badani zakotwiczają szacowaną wartość do całkowicie przypadkowego punktu. Dzieje się tak prawdopodobnie dlatego, że kotwica jest uznawana za prawidłową hipotezę, punkt początkowy, od którego osoba nie chce się za bardzo oddalić.

Zjawisko to jest powszechnie wykorzystywane w marketingu, ale jest też niezwykle istotne podczas stawiania zakładów. Obstawiający muszą rozpoznawać kotwice w ofercie zakładów i zdawać sobie sprawę, jak wartości handicapów i spreadów wpływają na ich ocenę.

  • Błąd systematyczny dostępności

Błąd systematyczny dostępności przejawia się jako tendencja do przykładania większej wagi do wydarzeń, które pozostawiają najsilniejsze wrażenie lub łatwiej jest je przypomnieć.

„Z perspektywy zakładów nie należy przykładać zbyt dużej wagi do niedawnych lub łatwych do zapamiętania wyników”

Doskonałym przykładem jest sposób, w jaki ludzie przeceniają prawdopodobieństwo wystąpienia dramatycznych lub traumatycznych wydarzeń, na przykład ataku terrorystycznego lub trzęsienia ziemi. Sprzedaż ubezpieczeń od trzęsień ziemi wzrasta znacząco tuż takim zdarzeniu, mimo że ryzyko wystąpienia kolejnego trzęsienia jest bardzo niskie. Ludzie są też gotowi zapłacić dużo więcej za ubezpieczenie przed śmiercią w wyniku zamachu terrorystycznego niż za ubezpieczenie od śmierci w ogóle (które oczywiście obejmowałoby również zamach terrorystyczny).

Z perspektywy zakładów nie należy przykładać zbyt dużej wagi do niedawnych lub łatwych do zapamiętania wyników. Zastanów się, czy prędzej przywołasz z pamięci remis 0-0, czy mecz z dużą liczbą bramek.

Najprawdopodobniej prawdziwa jest druga opcja, ale wcale nie oznacza to, że taki wynik jest bardziej prawdopodobny. Obstawiający wyniki piłki nożnej mają tendencję do przeszacowania częstotliwości wydarzeń, takich jak czerwone kartki i rzuty rożne, ponieważ są ważne i łatwe do przypomnienia. Wpływa to bezpośrednio na postrzegane przez nas prawdopodobieństwo i zachowanie podczas stawiania zakładów.

Jest połączone z typowym zjawiskiem, kiedy obstawiający faworyzują rynki z zakładami powyżej danej wartości łącznej, ponieważ błąd systematyczny dostępności prowadzi do błędnego wniosku, że wydarzenie jest bardziej prawdopodobne niż w rzeczywistości.

  • Zróżnicowanie

Ten typ heurystyki opisuje tendencję ludzi do przejawiania większej różnorodności wyborów w obliczu dylematów przedstawionych jednocześnie niż w obliczu dylematów przedstawionych jeden po drugim.

Przykład: Gdy ludzie zostaną poproszeni o wybranie 5 czekoladek z pudełka z taką samą liczbą odmian, dokonują bardziej zróżnicowanych wyborów niż wtedy, gdy podejmują 5 kolejnych wyborów.

W odniesieniu do zakładów gracze wolą inwestować więcej, gdy szansa jest bardziej zróżnicowana. Dobrym przykładem jest obstawianie remisu i wygranej drużyny gości (zakład wydaje się bardziej różnorodny) zamiast braku wygranej drużyny gospodarzy. Nie ma jednak logicznego powodu, z którego powinno się obstawić więcej, chyba że oczekiwana wartość jest większa.

  • Eskalacja zobowiązania lub utracony koszt

Ten typ heurystyki opisuje ludzką potrzebę do zrekompensowania wcześniejszego zaangażowania poprzez zwiększenie inwestycji, pomimo faktu, że koszty takiego działania przewyższają potencjalne zyski.

„Ludzie chcą wierzyć, że krótkie sekwencje losowych wydarzeń są reprezentatywne dla dłuższych wydarzeń”

Jest to często nazywane wyrzucaniem dobrych pieniędzy po wyrzuceniu złych pieniędzy. Przykładem tego zjawiska jest oglądanie do końca filmu, który nam się nie podoba, ponieważ zainwestowaliśmy już pewną ilość czasu i pieniędzy i szukamy usprawiedliwienia dla nietrafionej inwestycji.

Z perspektywy zakładów można to zaobserwować, gdy gracze obstawiają zakład o dużym prawdopodobieństwie wygenerowania dużego kosztu zamiast odnotować nagłą, ale mniejszą stratę. Gracze znajdujący się w takiej sytuacji wbrew logice pragną usprawiedliwić początkową decyzję, zamiast zminimalizować straty.

  • Reprezentatywność lub błąd logiczny obstawiającego

Ludzie mają tendencję do uznawania krótkich sekwencji losowych zdarzeń za reprezentatywne dla dłuższych sekwencji, ignorując fakt, że statystycznie zdarzenia te są od siebie całkowicie niezależne.

Przykład: Błąd logiczny obstawiającego jest też nazywany błędem logicznym Monte Carlo, ponieważ w 1913 r. na stole ruletkowym w kasyno w Monte Carlo czarny kolor wypadł 26 razy z rzędu. Po piętnastym wystąpieniu koloru czarnego gracze obstawiali kolor czerwony z założeniem, że szansa na kolejny kolor czarny była na bardzo niskim poziomie, co pokazuje nieracjonalną wiarę w to, że jedno zakręcenie ma wpływ na kolejne.

Błąd logiczny obstawiającego jest ściśle powiązany z błędem logicznym dobrej passy, czyli wiarą w serie szczęścia/pecha. Gdy występuje nietypowa sekwencja zdarzeń, gracz dochodzi do wniosku, że ma to szczególne znaczenie, tj. ma dobrą passę lub pecha.

Ten błąd jest nazywany błędem logicznym dobrej passy od czasu, gdy w latach 80. XX wieku w badaniu sugerowano, że koszykarz, który trafił do kosza, nie ma większej szansy na trafienie kolejnego rzutu tylko dlatego, że poprzedni rzut był celny.

Zjawisko to jest szczególnie obecne w grach losowych, takich jak ruletka, kości lub loterie.

Ludzie nie są maszynami i starają się być rozsądni, ale często przeszkadza im w tym wrodzony instynkt. Może to być kosztowne dla obstawiających, dlatego w przypadku zakładów należy ignorować intuicję.

Jeśli ten artykuł Cię zainteresował, zachęcamy do przeczytania artykułu Daniela Kahnemana i ś.p. Amos Tversky. Ich pionierska praca z zakresu błędów poznawczych cieszy się dużym uznaniem. Kahneman zdobył w 2002 r. Nagrodę Nobla w dziedzinie ekonomii, mimo że nie jest ekonomistą.

W swojej książce „Thinking Fast, Thinking Slow” podsumowuje dużą część swojej pracy i przedstawia nowatorskie wnioski dotyczące tego, jak ludzie radzą sobie z podejmowaniem decyzji w oparciu o ryzyko w stanie niepewności — właśnie tym są zakłady.

Jeśli ten materiał przypadł Ci do gustu, być może zainteresują Cię artykuły Pinnacle na temat psychologii zakładów.

Przydatne informacje o zakładach — pomoc dla obstawiających

Dział przydatnych informacji o zakładach to jeden z najobszerniejszych zbiorów materiałów z poradami ekspertów, jaki został udostępniony online. Materiały przeznaczone są dla osób o wszystkich poziomach doświadczenia. Przede wszystkim staramy się pomóc osobom obstawiającym w podejmowaniu świadomych decyzji.