Efekt pewności wstecznej w zakładach sportowych

Dlaczego obstawiający powinni wiedzieć na czym polega efekt pewności wstecznej

Błędy poznawcze ― przekleństwo czy błogosławieństwo?

Iluzja pewności wstecznej

Efekt pewności wstecznej w zakładach sportowych

Badania w dziedzinie neuroekonomii (nauki, która stara się wyjaśnić ludzkie procesy myślowe przy podejmowaniu decyzji) wykazały, że doświadczenia związane z zarabianiem pieniędzy przetwarzane są przez mózg dokładnie tak samo, jak chemicznie wywołane stany euforii, a związane ze stratami ― jak śmiertelne niebezpieczeństwa. Co zatem mogą zrobić obstawiający, aby zwiększyć swoje szanse przetrwania spaceru po cienkiej linie pomiędzy euforią i katastrofą?

Kluczem do długoterminowych zysków w zakładach sportowych jest połączenie strategii bukmacherskiej z dodatnią wartością oczekiwaną oraz konsekwentne jej stosowanie. Wydaje się to bardzo proste, ale często nasze myślenie pakuje nas w kłopoty.

Błędy poznawcze ― przekleństwo czy błogosławieństwo?

W roku 1972 Amos Tversky i Daniel Kahneman przedstawili światu rewolucyjne, nagrodzone Noblem odkrycie: pojęcie błędów poznawczych, czyli systemowych wzorców odstępstwa od racjonalnej oceny sytuacji. Badania w zakresie oceny sytuacji i podejmowania decyzji znajdują oczywiste zastosowanie w zakładach bukmacherskich. Dzięki nim możemy dowiedzieć się bardzo wiele na temat funkcjonowania ludzkiego umysłu.

Od tamtej pory psychologowie sklasyfikowali szeroką gamę błędnych przekonań, których sami jesteśmy autorami. Na przykład ludzie mają tendencję do zawyżania oceny wysokości gdy patrzą w dół, dzięki czemu są bardziej uważni w obliczu ryzyka upadku.

Niestety te umysłowe drogi na skróty, mieszczące się w definicji heurystyki, mogą być zgubne w dziedzinie wymagającej obiektywności, takiej jak zakłady bukmacherskie.

Od tak zwanego szumu mentalnego i wpływu środowiska po czynniki emocjonalne i błędy w przetwarzaniu informacji ― w zakładach bukmacherskich nie unikniemy błędów poznawczych. Są one dla naszego mózgu bardzo łatwe do sformułowania, ale wprowadzają szereg poważnych błędów systemowych.

Jeśli zaufamy słynnemu niemieckiemu naukowcowi Georgowi Christophowi Lichtenbergowi, który stwierdził kiedyś, że „gdy poznamy nasze słabości, przestaną nam szkodzić”, znajdzie się dla nas na horyzoncie jeszcze jakaś nadzieja.

Jednym z takich błędów poznawczych jest tak zwany efekt pewności wstecznej, zwany również efektem „wiedziałem, że tak będzie” lub „pełzającym determinizmem”, który objawia się po wystąpieniu zdarzenia. Profesor psychologii Thomas Gilovich był pierwszym naukowcem badającym znaczenie efektu pewności wstecznej w dziedzinie zakładów bukmacherskich. 

W jednym z eksperymentów, który miał na celu ustalenie, dlaczego gracze obstawiający sporty w USA trzymają się kurczowo przegrywających strategii, zaobserwował w jaki sposób zdanie obstawiającego na temat własnych sukcesów i porażek wpływa na jego późniejsze zakłady.

W pierwszym eksperymencie okazało się, że jeśli o wyniku meczu piłkarskiego zadecydował przypadek, na przykład błędna decyzja sędziego, która wypaczyła wynik spotkania, ani zwycięzcy, ani przegrani w zakładach nie byliby skłonni do zmiany swoich wcześniejszych decyzji.

Przegrywający uznawali swoją porażkę jako efekt przypadkowości, natomiast zwycięzcy lekceważyli okoliczności ― ostatecznie dla nich liczył się tylko wynik. Gilovich doszedł do wniosku, że obstawiający przyjmują sukces jako coś oczywistego, a wnikliwie analizują jedynie porażki.

W drugim eksperymencie próbował określić, w jakim stopniu wcześniejsza losowa sytuacja może wpłynąć na późniejsze decyzje bukmacherskie, przypominając uczestnikom ewidentny przykład przypadkowego zdarzenia w ostatnim meczu, na który postawili. Okazało się, że przegrywający odzyskują wiarę w swoich faworytów, a wygrywający nie tracą wiary w swoich.

W ostatnim eksperymencie Gilovich odkrył, że kolejne stawki osób, które wcześniej przegrały w wyniku przypadkowego zdarzenia oraz osób wygrywających niezależnie od okoliczności, są znacznie wyższe niż poprzednie.*

Podsumowując, tendencja do przyjmowania sukcesu za oczywistość oraz myślenie o porażkach jak o „prawie wygranych” może doprowadzić do nadmiaru zaufania we własne umiejętności i ostatecznie do obniżenia szans na sukces w przyszłości. Obstawiający, tak jak inni ludzie w różnych okolicznościach, nie mają ochoty się przyznać, że mogli się pomylić.

Dlaczego obstawiający powinni wiedzieć na czym polega efekt pewności wstecznej

Czy możemy pokonać efekt pewności wstecznej? Krótka odpowiedź według Jeffa Ma, członka zespołu MIT Blackjack Team, który zbił majątek, pokonując kasyna na całym świecie w latach 90, brzmi: „prawdopodobnie nie”. Jako ludzie jesteśmy naturalnie podatni na błędy poznawcze. 

Jeśli jednak zaufamy słynnemu niemieckiemu naukowcowi Georgowi Christophowi Lichtenbergowi, który stwierdził kiedyś, że „gdy poznamy nasze słabości, przestaną nam szkodzić”, znajdzie się dla nas na horyzoncie jeszcze jakaś nadzieja.

Następnym razem, gdy będziesz analizować swoje „prawie zwycięstwo”, zastanów się, czy nie rządzi Tobą efekt pewności wstecznej. Zamian przeklinać los, zatrzymaj się na chwilę i zadaj sobie pytanie ― co jest ważniejsze? Mieć rację czy osiągać zysk? Wynik może Cię zaskoczyć.

* Więcej szczegółów na temat eksperymentu Gilovicha znajdziesz na stronach 127-128 książki The Psychodynamics and Psychology of Gambling Mikala Aasveda.

Przydatne informacje o zakładach — pomoc dla obstawiających

Dział przydatnych informacji o zakładach to jeden z najobszerniejszych zbiorów materiałów z poradami ekspertów, jaki został udostępniony online. Materiały przeznaczone są dla osób o wszystkich poziomach doświadczenia. Przede wszystkim staramy się pomóc osobom obstawiającym w podejmowaniu świadomych decyzji.