Zrozumieć efekt aureoli

Efekt aureoli

Warto zapamiętać

Czy oceny w zakładach są zakłócone?

Zrozumieć efekt aureoli

Wielu ludzi obstawia, kierując się intuicją. Najczęściej dokonują natychmiastowej oceny szans danego zawodnika lub zespołu na podstawie swojej wiedzy lub przeczucia na jego temat. Intuicja okazuje się znakomitym narzędziem, gdy jakaś osoba jest na Ciebie zła, ale nie sprawdza się w ocenie prawdopodobieństwa. Najlepszym tego dowodem jest tak zwany efekt aureoli. Czytaj dalej, aby dowiedzieć się więcej o wpływie efektu aureoli na decyzje dotyczące zakładów.

Efekt aureoli

halo-effect-table.jpg

Dla większości osób powyższe opisy tworzą dużo sympatyczniejszy wizerunek Alana niż Bena. Jest to dość zaskakująca ocena, jeśli weźmiemy pod uwagę, że ich cechy charakteru są identyczne, zostały jedynie podane w odwrotnej kolejności.

Zamiast przyjąć do wiadomości, że różnica leży wyłącznie w sposobie przedstawienia danych, leniwa część naszego umysłu (zwana często systemem 1) stara się jak najszybciej znaleźć punkt odniesienia do zbudowania spójnej teorii.

Przedstawienie cechy pozytywnej na pierwszym miejscu (Alan jest inteligentny) przekonuje nas do interpretowania pozostałych jego cech tak, aby pasowały do pierwszej. Taką samą sytuację obserwujemy w przypadku zazdrosnego Bena. Zjawisko to zwane jest efektem aureoli.

„Łatwo zauważymy, jak nasze wnioski bukmacherskie zależą od kolejności przedstawionych informacji”

Jaki ma to związek z zakładami bukmacherskimi? Jeśli zmienimy przykład z dwóch fikcyjnych osób na dwa zespoły piłkarskie lub dwóch tenisistów, a cechy charakteru na wyniki lub prezentowaną formę, to łatwo przekonamy się, jak oceny w zakładach są obciążone kolejnością uzyskiwanych informacji oraz istotnością konkretnych występów.

Nie jest to jedyny błąd myślowy, któremu ulegamy. Często padamy również ofiarą tak zwanej heurystyki dostępności. Skłania nas ona do przypisywania większej wagi zdarzeniom lub pojęciom, które łatwiej nam przywołać z pamięci. Dostępność jest bardzo silnie związana z siłą naszej reakcji emocjonalnej na zachodzące zjawiska. Im większe wrażenie wywołują (mecze z dużą liczbą bramek, pięciosetowe pojedynki tenisowe), tym dłużej o nich pamiętamy.

Posiadając podstawową wiedzę na temat efektu aureoli i heurystyki dostępności, możemy przyjrzeć się ich zastosowaniu w zakładach bukmacherskich:

Reprezentacja Brazylii w piłce nożnej

Uwielbienie, jakim cieszy się brazylijska reprezentacja piłkarska, zdecydowanie wyróżnia ją na tle innych zespołów narodowych, nie można go jednak uznać za szczególnie obiektywne. Prawdą jest, że Seleção zdobyli Puchar Świata więcej razy niż jakakolwiek inna drużyna, jednak ich zwycięstwa przypadały na dwa konkretne okresy – lata 1958-1970 oraz 1994-2002, natomiast w trzech ostatnich edycjach nie udało im się awansować do finału.

Okresy sukcesów Brazylijczyków, począwszy od złotej ery Pele, Carlosa Alberto, Rivelino i im podobnych, doprowadziłby do powstania wspomnianej aureoli, która zaburza postrzeganie ich obecnej formy. Efekt ten potęgują często odtwarzane cudowne bramki, szczególnie z meksykańskiego mundialu w roku 1970.

Młodsze pokolenie może nie znać wydarzeń sprzed 40 lat, jednak media podsycają ogólne przekonania (efekt potwierdzenia) o niesamowitych zdolnościach brazylijskich zawodników. Powstaje w ten sposób całkiem spójny proces opiniotwórczy – w Brazylii grało wielu najbardziej uzdolnionych zawodników wszech czasów, zatem wszyscy Brazylijczycy są wybitnie uzdolnieni.

Co ciekawe, niespotykany sposób odpadnięcia z Mistrzostw Świata 2014, gdzie jako gospodarze i faworyci zostali upokorzeni przegraną 1:7 z reprezentacją Niemiec (późniejszymi mistrzami), może być wystarczającym powodem do anulowania ich historycznej aureoli bądź przynajmniej do przygaszenia jej blasku.

Efekt aureoli tłumaczy również niezwykle duże zaufanie, jakim obdarzamy byłe gwiazdy piłki nożnej występujące w roli trenerów. Nie istnieją dane statystyczne, które potwierdzałyby, że skuteczność w roli gracza przekłada się na osiągnięcia trenerskie. Mark Hughes był znakomitym zawodnikiem w Manchesterze United i Chelsea, dlatego po jego karierze trenera spodziewano się równie wiele. Aureola tworzona wokół byłych zawodników sprawia, że kluby, fani i obstawiający oczekują od nich więcej, niż z realistycznego punktu widzenia powinni. Temat ten jest szeroko poruszany w książce Moneyball i filmie pod tym samym tytułem.

Odwrócona aureola

Efekt aureoli może działać również w drugą stronę. Jeśli wybieramy się na wakacje i w hotelu przywitają nas zepsute drzwi wejściowe, może to wpłynąć na naszą ocenę całego pobytu. Podobnie jest w branży bukmacherskiej – jeden słaby występ może zupełnie zaburzyć nasz światopogląd.

„Nasza intuicja jest bardzo cenna i potężna, często może pomóc nam zidentyfikować niebezpieczeństwo i ocalić życie.”

Po utracie przewagi czterech uderzeń w ostatniej rundzie US Masters 2011 Rory McIlroy został zmieszany z błotem przez prasę branżową. Przed turniejem był jedną ze wschodzących gwiazd sportu. Wystarczyła jedna dramatyczna runda 80 uderzeń (którą łatwo przywołać z pamięci z uwagi na wyraźne problemy młodego golfisty), aby heurystyka dostępności zupełnie odmieniła jego wizerunek w oczach wielu obstawiających. Umiejętność szerszego spojrzenia na sytuację opłaciła się na pewno wielu graczom, którzy zaufali McIlroyowi w US Open (wygranym ośmioma uderzeniami) i w US PGA Championship w roku 2012.

Gdyby wspomniane zdarzenia zaszły w odwrotnej kolejności (zwycięstwo w dwóch turniejach i porażka w ostatniej rundzie Masters), ocena przyszłej formy zawodnika byłaby dużo korzystniejsza. Spostrzeżenie to okazuje się szczególnie trafne, jeśli weźmiemy pod uwagę historyczne zachowanie McIlroya podczas Honda Classsic, gdzie opuścił pole w „złym stanie psychicznym” przy wyniku 7 ponad par. Efekt aureoli stworzony przez spektakularne porażki mógł przyćmić w oczach obstawiających rzeczywiste szanse McIlroya.

Warto zapamiętać

Nasza intuicja jest bardzo cenna i potężna, często może pomóc nam zidentyfikować niebezpieczeństwo i ocalić życie. Ma jednak swoje słabości w kwestii oceny statystycznej. Najważniejsze jest zmuszenie naszego umysłu (systemu 2) do aktywnej pracy.

Przed podjęciem decyzji dotyczących zakładów należy specjalnie rozważyć trzy kontrargumenty względem dokonanej oceny i wykorzystać najbardziej obiektywne informacje oraz możliwie dużą próbkę danych, tym samym ignorując popularne media, które często stosują bardzo uproszczone podejście.

Obstawiający, którzy interesują się w pewnym stopniu pojęciami psychologicznymi, takimi jak efekt aureoli, mogą nawet podzielić się swoją wiedzą z innymi, nie oznacza to jednak, że sami nie są skłonni do zakładania aureoli pewnym zespołom lub zawodnikom. Nie liczy się poznanie nowego faktu, a zmiana postrzegania badanej sytuacji.

Jeśli ten materiał przypadł Ci do gustu, być może zainteresują Cię artykuły Pinnacle na temat psychologii zakładów.

Przydatne informacje o zakładach — pomoc dla obstawiających

Dział przydatnych informacji o zakładach to jeden z najobszerniejszych zbiorów materiałów z poradami ekspertów, jaki został udostępniony online. Materiały przeznaczone są dla osób o wszystkich poziomach doświadczenia. Przede wszystkim staramy się pomóc osobom obstawiającym w podejmowaniu świadomych decyzji.